على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1586
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ذب الرياد نيز گويند لانه يرود اى يجيئى و يذهب و لا يثبت فى موضع . و رجل ذب الرياد : مرد بسيار زيارتكنندهء زنان و آمد و شد نماينده و در آينده بر آنها . ذب ( zabb ) م . ع . ذب عن حريمه ذبا ( از باب نصر ) : راند آن را از حريم خود و بازداشت . و ذب فلان : آمد و رفت كرد و قرار نگرفت فلان در جائى . و ذب الغدير : خشك شد حوض در آخر گرما . و ذبت شفته ذبا و ذببا و ذبوبا ( از باب ضرب ) : خشك شد لب او از تشنگى و جز آن . و ذب جسمه : لاغر گرديد . و ذب النبت : پژمريد آن گياه . و ذب النهار : اندك باقى ماند از روز . و ذب فلان : متغير شد گونهء فلان . و ذب ( مجهولا ) : ديوانه گرديد . و ذب البعير ( ايضا مجهولا ) : مگس زده شد آن شتر . ذب ( zobb ) ع . ج . ذباب . ذباب ( zob b ) ا . ع . مگس . و زنبور عسل . ج : اذبة و ذبان و ذب . و ديوانگى . و مردم چشم اسب . و شوم و بد فالى . و بدى پيوسته با بدى . و كوهى بمدينهء منوره . و از اعلام است . و ذباب السيف : تيزى شمشير و كنارهء آن كه تيز و برنده است . و ذباب الاذن : تيزى طرف گوش . و ذباب الحناء : اول شكوفهء حنا . و ذباب العين : مردمك چشم . و ذباب الاسنان : تيزى دندانها . ذباب ( zabb b ) ص . ع . بسيار دفع كنندهء از حريم خود . ذباب ( zabb b ) ا . ع . چاه كوچك . ذبابات ( zob b t ) ع . ج . ذبابة . ذبابة ( zob bat ) ا . ع . واحد ذباب يعنى يك مگس . و يك زنبور عسل . و بقيهء وام و جز آن . ج . ذبابات . و نام موضعى . ذبابة ( zabb bat ) ص . ع . شفة ذبابة : لب پژمريده و خشك شده . ذبابى ( zob biyy ) ا . ع . برآمدگى در طبقهء عنكبوتى چشم از جراحت و مانند آن . ذبأة ( zab'at ) ا . ع . دختر لاغر بدن مليح و نمكين سبك روح . ذباح ( zab h ) م . ع . ذبح الشيى ذبحا و ذباحا ( از باب فتح ) : شكافت و پاره نمود آن چيز را . و ذبح فلان : خفه كرد فلان را و هلاك ساخت . و ذبح الحيوان : بريد و داجهاى آن حيوان را . الحديث : من ولى قاضيا فقد ذبح به غير سكين اى اهلك . و ذبح الدن : سوراخ كرد و شكافت خم را . و ذبحت اللحية فلانا : دراز گشت ريش فلان و فروهشت زير زنخ وى و نمودار شد تپفوز او . و ذبح الخمر الملح : پاك كرد نمك شراب را و مباح نمود استعمال آن را . ذباح ( zeb h ) و ( zob h ) ا . ع . دردى در حلق و خونى كه خناق آورد و مىكشد . ذباح ( zob h ) ا . ع . نام گياهى زهردار . ذباح ( zob h ) و ( zobb h ) ا . ع كفتگيهاى شكم انگشتهاى پا . و منه قولهم : ما دونه شوكة و لا ذباح . ذباذب ( zab zeb ) ا . ع . نره . و ج . ذبذبة . ذبار ( zeb r ) ع . ج . ذبر . ذبارة ( zeb rat ) م . ع . ذبر الرجل ذبارة ( از باب ضرب ) : نيكو نگريست آن مرد . و ذبر الخبر : دريافت آن خبر را . و ذبره : محكم كرد آن را و نيكو ياد گرفت . و روان خواند . و ما احسن ما يذبر الشعر يعنى چه نيكو روان مىخواند شعر را . ذبال ( zob l ) ا . ع . ريشى كه بر پهلو برآيد و بجانب شكم سوراخ نمايد . و ج . ذبالة . ذبالة ( zob lat ) ا . ع . پليتهء چراغ . ج : ذبال . ذبالة ( zobb lat ) ا . ع . پليتهء چراغ . ذبان ( zebb n ) ع . ج . ذباب . ذبائح ( zab eh ) ع . ج . ذبيحة . ذبب ( zabab ) م . ع . ذب ذبا و ذببا و ذبوبا . مر . ذب . ذبح ( zabh ) م . ع . ذبح ذبحا و ذباحا مر . ذباح . ذبح ( zebh ) ا . ع . آنچه گلو بريده شود . الحديث : من كان له ذبح اى كبش يذبحه . و قوله تعالى : وَ فَدَيْناهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍ . ذبح ( zebh ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قربانى . و بريدن گلوى هر حيوان حلال گوشت . و ذبح كردن : گلو بريدن . ذبح ( zobah ) و ( zebah ) ا . ع . نوعى از غارچ و سماروغ . ذبح ( zobah ) ا . ع . گزر دشتى . و گياهى خوشبو . و گياهى كه خورش نعامه باشد . ذبحان ( zobh n ) ا . ع . نام شهرى در يمن و نام جماعتى . ذبحة ( zebhat ) و ( zobhat ) و ( zebahat ) و ( zobahat ) ا . ع . درد گلو . و خونى كه خناق پيدا كند و بكشد . و ريشى كه در حلق برآيد . ذبذب ( zabzab ) ا . ع . نره . و چاه كوچك . ذبذب ( zabzabat ) ا . ع . نره . و چاه كوچك . ذبذبة ( zabzabat ) ا . ع . زبان . و نره . الحديث : من وقى شر ذبذبة دخل الجنة . و خايه . و چيزى كه بهودج آويزند جهة زينت . ج : ذباذب . و ناويدن چيز آونگان و جنييدن آن . و حمايت همسايه و اهل خانه . و رنجانيدن مخلوق . و حركت دادن .